مستحيل به رطوبت بارده ذى لزوجت و فجاجت گرديده به بدن ملتصق ناشده در فرج و خلل لحم بريا عن الاعضاء باقى ماند و بانتفاخ و ترهل بدن انجامد كما لا يخفى على المتفطن و اسباب جزئيه ضعف مذكور بسيار ند چون نزف الدم و احتباس خون معتاد و شرب آب شديد البرد خاصهء عقب حركت مفرطه بدنى بود يا نفسانى و بعد استحمام يا در حمام و غير ذلك چه در اسباب مذبوره تحليل روح و انطفاء حرارت غريزى و تبريد اعضا خاصه رئيسه بمنصه ظهور مىرسد كما لا يخفى على المجربين من اهل الصناعة تنبيه گاه باشد كه استسقاء لحمى بمشاركت امراض اعضاء ديگر كه بكبد مجاورت و مشاركت دارند مانند ورم طحال و برودت معده و امتلاء ريه از رطوبات لزجه و ضعف جاذبه كليه و ورم ماساريقا و اماس حجاب حاجز و اختناق رحم و درد پشت و امثال آن دست دهد و لمس بفكر دقيق و نظر صحيح بوضوح مىپيوندد فتفكر تفكرا صائبا فائده فاضل الاطباء جالينوس مىگويد گاه باشد كه سبب حرارت غريبه مذيبه اخلاط بدن ذوبان پذيرفته باحداث استسقاء لحمى گرايد و گفته كه حدوث وى آنست كه بسببى از اسباب در مجرائى كه از محدب كبد بنواحى گرد آمده سده به منهجى افتد كه اندفاع خلط صديدى كه بذوبان اخلاط مستحصل شده ممكن نبود يا در جاذبه كليه فتورى راه يابد پس مائية موسومه اگر در تمام بدن انتشار يابد احداث مرض موصوف نمايد و اگر رو بفضاء بطن آرد و رقيق باشد باستسقاء زقى انجامد و اگر غليظ بود در مقعر كبد سده در ظاهر بدن تفرق اتصال نبود باختلاف صديدى و الا بر تقدير سده نيز باحداث استسقا پردازد و بر تقدير تفرق رو بتفرق آرد و اگر متوسط الرقت و الغلظت باشد بعضى بسوى كليه و بعضى بجانب امعا به شرط عدم مانع توجه نمايد هذا و پوشيده نماند كه شيخ بوعلى و امام رازى در اين امر يعنى حدوث استسقاء لحمى از حرارت مذيبه غريبه نيز تابع جالينوس شده‌اند فائده گروهى از اطباء اين قسم را اسلم‌ترين انواع دانسته‌اند و عليه السمرقندى چه مادهء اين ؟ ؟ ؟ نه‌چندان روات نباشد لهذا همگى اعضا بجذب وى پردازند و عند الاسهال لعمومها فى البدن بىغائله كثير و خروج آن دست مىدهد بخلاف مادهء نوعين باقيين كه بسيار سوى بود براى همين بفضاء بطن منصب مىشود و ديگر اعضا بوى اقبال نمىكند و در حين استفراغ لاختصاصها ببعض الاعضاء بعسرت تام و صعوبت تمام رو به بروز آرد بلكه اگر بحسب ضرورت ادويه سميه به كار برند خوف غشى و هلاكت باشد فافهم و قوى ويرا بدترين اقسام قرار داده‌اند و هضم ؟ ؟ ؟ يحى بن ماسويه آفت و روى كبد و جميع عروق و لحم را ؟ ؟ ؟ مام باشد و از آنكه بدن در ان مترهل و كبد و ضعف و حرارت غريزى معده ؟ ؟ ؟ بود عنايت طبيعت معروف ؟ ؟ ؟ متعدده باشد بخلاف قسمين آخرين كه طبيعت در ان‌ها مصروف به تحليل رياح يا انواع مائية باشد و بس و از آنكه مستقر مادهء اين علت لحم‌ست و نيز گوشت صاحب